Begin deze maand werd op een werkconferentie in Den Haag de ‘Wijkenwaaier’ gepresenteerd. Alle kennis en kunde die de afgelopen jaren is opgedaan over de aanpak van problematische buurten, wijken en gebieden handig gebundeld in een drie chocoladerepen dikke waaier. Mooi ding. Want wat  is er de laatste jaren wat afgeëxperimenteerd in de Achterstands-, Vogelaar, Pracht- en Krachtwijken van Nederland.  En wat is het prettig om nu eens helder –soms zelfs wetenschappelijk onderbouwd- op een rij te hebben wat nu eigenlijk werkt en wat niet.

Op de conferentie werd in de categorie 'Hoe moet het niet' een confronterend Alkmaars filmpje vertoond waarin wijkcoördinator Gert-Jan Geugjes in 12 minuten samen met Adelheid Roosen haarfijn de vinger op de zere plek legt. In mijn wethouderstijd heb ik de worsteling van mijn naamgenoot van dichtbij gezien. In Overdie, de Alkmaarse prachtwijk waar het in het filmpje over gaat, telden we maar liefst honderdachtentwintig instanties die iets met de wijkaanpak van doen hebben. Van wijkmeester tot wijkagent, van Centrum voor Jeugd en Gezin tot UWV, van woningbouwcoöperatie tot school, etc, etc. Honderdachtentwintig instanties die links of rechtsom betrokken zijn bij het wel en wee van de nog geen vijfduizend mensen.

Honderachtentwintig instanties met allemaal eigen medewerkers die er allemaal een eigen manier van werken op nahouden. Die elkaar hartgrondig nodig hebben om tot resultaat te komen, maar in de praktijk bitter slecht weten te vinden. Niet dat er geen afstemming plaats vindt. In zogenaamde cases-overleggen worden probleemsituaties besproken. Van dit soort overleggen telden we er meer dan tien. Sommige hulpverleners bezochten zoveel cases-overleggen dat ze aan hun eigenlijke werk nauwelijks meer toekwamen.

Die overleggen leidden alleen zelden tot een sluitende aanpak. Er was niemand die aan het eind van de sessie een klap op tafel kon geven en zeggen: zo gaan we het dus doen. ‘Investeer in een Achter de Voordeuraanpak’ is een van de in de Wijkenwaaier beschreven 'wetten van de wijkaanpak'. Een waarheid als een koe, maar in de praktijk dus nog niet zo gemakkelijk gerealiseerd.

Maar toch, het signaleren van het probleem is vaak al de helft van de oplossing. Daarom is het goed dat Gert-Jan Geugjes en Adelheid Roosen dat filmpje hebben gemaakt. Het wordt tijd dat hulpverlenend Nederland net zo efficiënt gaat werken als bijvoorbeeld de bouw, waar het volstrekt normaal is dat een hoofdaannemer verantwoordelijk is voor het tijdig en juist opleveren van een project en er zelf voor zorgt dat hiervoor op tijd de juiste onderaannemers aan het werk gaan. En daar ook op wordt afgerekend. Letterlijk. Als het goed gaat, maar ook als het slecht gaat.

Gert-Jan Leerink

Daar zijn we weer: Gemeente wil 'harde maatregelen' inzetten tegen de overlast van meeuwen. Als u dacht dat vogels voorspelbaar waren (In mei leggen alle vogels een ei) moet u de persberichten van de gemeente Alkmaar eens een tijdje volgen. Daags na de eerste sneeuwbui van het jaar volgt steevast de aankondiging dat de gemeente de gladheidbestrijding volgend jaar echt keihard ter hand zal nemen, besluiten om een oud monument te slopen (oude Ringersfabriek) gaan consequent gepaard met een voorstel van de Onafhankelijke Partij Alkmaar om een reeds verdwenen of zelf verzonnen monument op Eftelingachtige wijze te herbouwen en zo tegen het voorjaar zijn dan de meeuwen weer aan de beurt.

Die dekselse vogels presteren het om het door ons op straat geslingerde afval, al dan niet met een zak er omheen, op te eten zonder te betalen, onder het uitbrengen van kreten die volgens de VVV toch echt tien kilometer verderop thuishoren, in de nabijheid van ons onvolprezen strand. Wat hebben die vieze beesten toch tussen al die prachtige frietzakken in onze oude binnenstad te zoeken? Het college gaat er de komende maanden, 'desnoods met een ministeriële ontheffing op zak', keihard tegen aan. 'Ministeriële ontheffing', je ziet het voor je. Milieuwethouder Jan Nagengast op bezoek bij de staatsecretaris van natuur Henk Bleker. 'Meneer de weledelgeboren staatsecretaris, we zouden u een heel klein beetje toestemming willen vragen om in Alkmaar keihard op te treden tegen een groep verschrikkelijk stoute meeuwen.'

Zo zo beste Jan' antwoord Henk, 'Waar denken jullie dan aan, het inzetten van de strijdmacht, het intrekken van de dubbele paspoorten van die enge beesten, het stichten van een meeuwenstrafkolonie in Graft de Rijp?' 'Nou nee meneer de edelachtbare staatsecretaris, wie niet sterk is moet slim zijn, wij overwegen om ons afval in het vervolg onder de grond te verstoppen' Wethouder Jan giert het nu uit van de pret, alleen al bij het idee... 'Als er dan nog steeds meeuwen zijn gaat het college de eieren van deze meeuwen vervangen door nepeieren, een beetje zoals we ook met onze verkiezingsbeloften doen. En als dat ook niet helpt halen we Jan willem De Boer erbij want in Heerhugowaard lukt altijd alles wat in Alkmaar niet lukken wil.'

Henk Bleker hoort het allemaal eens aan. Zijn bijnaam op het ministerie is ook 'de meeuw': Iemand die hard krijsend komt aanvliegen, pakt wat hij pakken kan, de boel eens flink onder schijt en dan zo snel mogelijk weer verdwijnt. 'Beste Jan, zegt hij, mijn complimenten. Ga terug naar Alkmaar, toon je goed verborgen leiderschapskwaliteiten en laat die meeuwen zien wat je waard bent. God, volk en vaderland zullen je tot in de eeuwigheid dankbaar zijn.'

Gert-Jan Leerink

Acht maart nam ik voor het eerst in mijn leven deel aan Internationale Vrouwendag. Womanlink Alkmaar had me gevraagd gespreksleider te zijn tijdens een talkshow met Yvonne Kroonenberg en nog een paar andere leuke sprekers. 'We gaan het niet alleen hebben over vrouwen, maar juist ook over mannen. Daarom zouden we het leuk vinden als jij de boel aan elkaar wil praten'.

Nu ben ik met een natte vinger te lijmen als een clubje mensen dat de wereld een stukje mooier wil maken mij voor een klusje vraagt, en zei dus ja, maar vroeg me de dagen voor acht maart wel een paar keer af: Vrouwendag in 2012, is dat nou nog echt nodig? Een rijtje feiten hielp me uit de droom. 50% van de wereldbevolking is vrouw. Slechts 5 % van de grote bedrijven wordt door vrouwen geleid, slechts 1% van alle bezit in de wereld staat op naam van vrouwen, terwijl vrouwen 60% van het werk voor hun rekening nemen waarvoor ze zelfs in Nederland nog altijd gemiddeld 23% minder worden betaald.

Potverdorie, dacht ik, dat lossen we in 1 talkshow niet op. Toch voerden we donderdagavond in de bovenzaal van Koekenbier een nuttig en leuk gesprek. 'Mannen en vrouwen weten oneindig veel meer van elkaar dan 30 jaar geleden, hield 'mannenfluisteraar' Yvonne Kroonenberg ons voor, 'en die kennis nemen ze ons niet meer af'. 'Laten we ons zelf wat tijd gunnen, bracht ontwikkelingspsycholoog Ron Koppens in. 'Ik ben al heel andere man dan mijn vader, en mijn kinderen leven al weer in een heel andere wereld dan ik'. 'Het draait om het geven van het goede voorbeeld, overtuigde Jens van Tricht. 'Als kinderen geen mannen tegen komen op school, in de zorg, thuis, zijn 'vrouwentaken' ook over tien jaar nog steeds 'vrouwentaken'.

Hij heeft gelijk, dacht ik. Die Jens heeft het goed gezien. Er is de laatste jaren vaak en heftig gesproken over afdwingbare quota voor vrouwen aan de top, maar is het niet de hoogste tijd om juist mannen quota in te voeren? Minstens 30% mannen voor de klas anders gaat de deur van de school dicht, verplicht 40 % mannen werkzaam in de jeugd-hulpverlening, tenminste 35% mannen handen aan het bed op straffe van een patiëntenstop. En mannen met kinderen die het presteren meer dan 10% overuren te maken zullen zich moeten verantwoorden bij hun baas. Niet de vrouwen moeten in beweging, het gaat om de mannen. Over een jaar eens kijken of dat een beetje heeft gewerkt, ik stel voor op 8 maart: Internationale mannendag'.

Gert-Jan Leerink

Nog niet zo lang geleden mocht ik een jaartje wethouder van Alkmaar zijn. 'Het waren twee fantastische dagen', citeerde ik bij mijn afscheid  de bekende Randstad reclame.  Waarna mijn leven en het leven in de stad verder gingen alsof er niets gebeurd was. Ik werd weer kritische beschouwer van het Alkmaarse politieke kluitjesvoetbal,  het nieuwe college, het college dat alles anders zou doen,  blijkt, ontdaan van retoriek en ketelmuziek, gewoon te doen wat de meeste colleges doen: het zo goed mogelijk faciliteren van de huidige tijdgeest.  

En dat doet ze gelukkig lang niet altijd even slecht. Neem het wijk- en buurtgericht werken. Daar waar ik als wethouder wijken ‘We doen het samen of we doen het niet’ als motto lanceerde, het al te gemakkelijk leunen van burgers op duur betaalde professionals die voor jou de ijzers uit het vuur komen halen een beetje beu, drukt het  huidige Alkmaarse college zich in een persbericht wat wolliger uit. Ze wil 'de komende jaren de positie en rol van bewonersgroepen, verenigingen en besturen versterken'. Dit betekent dat de gemeente, als de bewoners dat willen, de regie loslaat.’  

Tot zo ver nietszeggende bestuurlijke muzak zinnetjes waar je nog weinig voor koopt, maar gelukkig wordt het persbericht daarna wat concreter. 'Een voorbeeld hiervan is een bewonersonderneming, waarbij bewoners zelf wijk- en buurtcentra beheren en exploiteren'. Het college wil zelfs zover gaan dat bewoners de mogelijkheid krijgen om zelf wijk- en buurtcentra of de openbare ruimte te beheren en exploiteren, de zogenoemde 'bewonersonderneming'. Kijk, dat is een idee naar mijn hart.

Op een dag werd ik gevraagd langs te komen bij een 'met sluiting bedreigd buurtcentrum'. Voor de bar zaten vier mannen, tevens luider van de noodklok. Wat was er aan de hand? De mevrouw achter de bar, die in het kader van een werkgelegenheidsregeling de heren al jaren van koffie voorzag, kon haar werk wegens fysieke klachten niet langer voortzetten en een nieuwe gesubsidieerde koffiedame zat er niet in. ‘Dat betekent dat we de tent wel kunnen sluiten’ mopperden de mannen in koor.

Ik zie nog de verbijstering in hun ogen toen ik suggereerde dat als de heren voor de bar om de beurt een uurtje achter de bar zouden gaan  staan, het hele probleem waarschijnlijk zou zijn opgelost. Wie de televisie aanzet, de krant leest, regelmatig in de stad rond wandelt, weet: de tijd van de burger als passieve consument is voorbij. Alle  folders met de strekking ‘de burger als klant’ kunnen de papierversnipperaar in. Van welke organisatie of van welke politieke partij je ook bent, de  komende periode draait het om een herijking van de begrippen ‘verantwoordelijkheid’ en ‘zeggenschap’. Je kunt jezelf nog zo’n originele denker vinden, maar een enkeling wint het van de tijdgeest.

Gert-Jan Leerink